11
Feb

De aandoening en het stigma

Naar aanleiding van het artikel: ‘Zelfstigma erger dan kwaal’ in de Trouw van 10 september 2014 kregen we een kritische kanttekening. In het artikel wordt namelijk gesproken over relativering. De kanttekening luidde dat  het vreselijk moeilijk en bijna onmogelijk is om de aandoening te relativeren. Als je gebukt gaat onder een depressie of bijvoorbeeld de verwarrende toestand van vervreemding, extreme onzekerheid, dwanggedachten en -handelingen is het op het dat moment nauwelijks mogelijk om rationeel te werk te gaan. Namelijk de aandoening zelf verhindert dat voor een deel. Dat is het nare aan psychische problematiek.

Het onderzoeken van het thema zelfstigmatisering is echter niet gericht op het bagatelliseren van de aandoening, maar op het aanreiken van alternatieven voor het bespreekbaar maken en doorbreken van schaamte, zelfverwijt en het je inferieur voelen ten gevolge van (de gevolgen van) de aandoening. Het bijvoorbeeld communiceren over de aandoening in termen van losse symptomen, waarvan in het artikel sprake is, is één van de tools waarmee je op een neutralere manier dan het noemen van je aandoening, over de aandoening met anderen kan communiceren. (Totdat je niet meer bang bent voor afwijzing of hebt geaccepteerd dat je niet zwak bent als je een psychische aandoening hebt.)  Of wel af en toe zwak, en wat dan nog? zoals blogger Menno Oosterhof laatst opmerkte in een tweet.

In het artikel worden twee symptomen van depressie genoemd. Uiteraard weten wij dat de diagnose wordt gesteld wanneer bij iemand vijf of meer symptomen gedurende meer dan een periode van drie maanden aaneengesloten aanwezig zijn. Wij als personen met de aandoening weten het, maar anderen misschien niet. Dat kun je er dus bij vertellen. Waardoor er een opbouw ontstaat in het praten over je aandoening als geheel.  Hoe meer je zelf over je aandoening weet, hoe beter je het aan anderen kunt uitleggen. Er zijn ook andere mogelijkheden. Het gaat erom dat je een manier vindt die bij je past. Op het nationale congres ‘Anders denken over psychische aandoeningen’ van 10 september had één van de (op film getoonde) sprekers het in een sollicitatiegesprek ongeveer als volgt verwoord: “Ik heb een tijdlang psychisch verschrikkelijk in de shit gezeten en nu ben ik weer beter”.  Zo kan het inderdaad ook.

Als persoon met een lange achtergrond met psychische aandoeningen weet ik dat het lastig is om te onderscheiden of een emotie, gevoel, gedachte of gedraging eventueel te controleren is. Het is een constant dilemma. ‘Doe ik wel genoeg mijn best’. Juist omdat de omgeving vaak al zo snel oordeelt. Dat zorgt voor veel frustratie, onmacht en woede. En daarnaast blijkt, dat op het moment dat je weer functioneert of ergens halverwege dat proces bent, dus wanneer bepaalde symptomen van de aandoening inderdaad onder controle zijn, de extreme zelfkritiek gewoon doorgaat.

Daarom vinden we het ook zo belangrijk om het thema bespreekbaar te maken. Wanneer je als persoon met een psychische aandoening voor lange tijd (en dat kan tientallen jaren zijn, inclusief behandelingen) gebukt gaat onder somberheid, verwarring, leegte, wanhoop en nog een hele lijst met andere psychische klachten, dan is het inderdaad moeilijk om midden in die psychische verwarring alvast te beginnen met revalideren of herstellen. Sterker nog, als dat aan de hand is ben je – als het goed is – bezig met een behandeling binnen de ggz. Het juiste moment is nooit helemaal zeker maar net als bij een lichamelijke aandoening moet je uiteindelijk toch een manier vinden om te dealen met de gevolgen van de aandoening. En ook dus nog met dat extra symptoom: het stigma.

Monique van Biezen

Stichting ZON nodigt gastbloggers uit om over ervaringen met zelfstigmatisering te schrijven of te reageren op andere bloggers.

You are donating to : Greennature Foundation

How much would you like to donate?
$10 $20 $30
Would you like to make regular donations? I would like to make donation(s)
How many times would you like this to recur? (including this payment) *
Name *
Last Name *
Email *
Phone
Address
Additional Note
paypalstripe
Loading...